Πώς να βοηθήσετε τα παιδιά σας στον επαγγελματικό τους προσανατολισμό χωρίς πίεση ή επιβολή προσδοκιών
Ο επαγγελματικός προσανατολισμός αποτελεί μια κρίσιμη καμπή στη ζωή κάθε νέου. Είναι η στιγμή όπου οι επιλογές του παρόντος αρχίζουν να διαμορφώνουν το μέλλον, και η οικογένεια βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο αυτής της διαδικασίας. Οι γονείς, κινούμενοι από αγάπη και αγωνία, επιδιώκουν να προσφέρουν στα παιδιά τους ασφάλεια και καθοδήγηση. Ωστόσο, η γραμμή ανάμεσα στη στήριξη και την πίεση είναι λεπτή. Όταν οι προσδοκίες τους υπερκαλύπτουν τις προσωπικές επιθυμίες των παιδιών, η διαδικασία του προσανατολισμού μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε πεδίο σύγκρουσης αντί για χώρο ελευθερίας.
Ποιος είναι ο πραγματικός ρόλος των γονέων στη διαδικασία του επαγγελματικού προσανατολισμού;
Οι γονείς αποτελούν το πρώτο και ισχυρότερο πλαίσιο αξιών και προτύπων που επηρεάζει βαθιά τις επιλογές των παιδιών. Η στάση τους μπορεί είτε να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση και την αίσθηση ελευθερίας των νέων είτε να περιορίσει τις δυνατότητες επιλογής μέσα από πίεση ή υπερβολικές προσδοκίες. Αξίζει να σημειωθεί ότι ήδη από τη Γ’ Γυμνασίου, όπου τα παιδιά αρχίζουν να διαμορφώνουν μια πιο ώριμη εικόνα του εαυτού τους, οι γονείς μπορούν - με τη βοήθεια ενός ειδικού - να υποστηρίξουν σωστά αυτή τη διαδικασία. Έτσι το παιδί θα μπορέσει να αποκτήσει μια δομημένη πληροφόρηση για τις μελλοντικές του επιλογές και να κάνει πιο συνειδητές κινήσεις. Όταν η συμμετοχή των γονέων είναι ενεργή, υποστηρικτική και βασισμένη στον σεβασμό, συμβάλλει ουσιαστικά στη λήψη πιο ισορροπημένων και ώριμων αποφάσεων.
Με ποιους πρακτικούς τρόπους μπορούν οι γονείς να καλλιεργήσουν ένα υποστηρικτικό περιβάλλον επιλογών;
Οι γονείς μπορούν να ενισχύσουν την πορεία του επαγγελματικού προσανατολισμού καλλιεργώντας ανοιχτές συζητήσεις στο σπίτι και παρουσιάζοντας στα παιδιά μια ευρεία γκάμα επαγγελμάτων, πέραν των παραδοσιακών και ευρέως διαδεδομένων. Το παράδειγμα των ίδιων των γονέων λειτουργεί συχνά ως πρότυπο, δείχνοντας ότι οι επαγγελματικές επιλογές βασίζονται σε προσωπικές αξίες, ενδιαφέροντα και στόχους. Ταυτόχρονα, η αποδοχή της διαφορετικότητας και η αναγνώριση της μοναδικότητας κάθε παιδιού βοηθούν στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου οι νέοι μπορούν να εξερευνήσουν ελεύθερα τις κλίσεις και τις φιλοδοξίες τους.
Πώς μπορούν οι γονείς να στηρίξουν αποτελεσματικά τα παιδιά τους χωρίς να τα κατευθύνουν;
Η ουσιαστική στήριξη ξεκινά με την ενεργητική ακρόαση, δίνοντας στα παιδιά τον χώρο να εκφράσουν τα ενδιαφέροντα και τις ανησυχίες τους. Η αποφυγή πίεσης και η μη προβολή προσωπικών προσδοκιών αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για μια υγιή διαδικασία επιλογής. Παράλληλα, οι γονείς χρειάζεται να ενθαρρύνουν την εξερεύνηση διαφορετικών δραστηριοτήτων, να βοηθούν τα παιδιά, να αναγνωρίζουν και να αξιοποιούν τις δεξιότητές τους και, όταν χρειάζεται, να συνεργάζονται με ειδικούς συμβούλους σταδιοδρομίας για στοχευμένη, αντικειμενική και επιστημονική καθοδήγηση. Η συμβολή ενός πιστοποιημένου συμβούλου επαγγελματικού προσανατολισμού μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα επωφελής διότι αφενός, βοηθάει το παιδί να αποκτήσει μια σαφέστερη εικόνα των κλίσεων, των δεξιοτήτων, των ενδιαφερόντων και των πιθανών ακαδημαϊκών ή επαγγελματικών διαδρομών που μπορεί να ακολουθήσει και αφετέρου, παρέχει ενημέρωση στου γονείς, ανάλογα με την ηλικία του παιδιού, για τα κατάλληλα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουν τα παιδιά τους, για την επιλογή της εκπαιδευτικής τους πορείας.
Τέλος, οι γονείς θα πρέπει να δείξουνε εμπιστοσύνη προς το παιδί καθώς αυτό ενισχύει την αυτοεκτίμηση και καλλιεργεί την αίσθηση αυτονομίας - μια δεξιότητα απαραίτητη για κάθε μελλοντικό επαγγελματία.
Επίλογος
Η στήριξη των νέων στον επαγγελματικό προσανατολισμό από τους γονείς κρίνεται καθοριστική, αλλά χρειάζεται να προσφέρεται με σεβασμό στην αυτονομία και την προσωπικότητα του παιδιού. Ο γονέας που ενθαρρύνει, εμπνέει και εμπιστεύεται - και γνωρίζει πότε να ζητήσει τη βοήθεια ενός ειδικού - δίνει στο παιδί το έδαφος για να χαράξει μια πορεία που αντανακλά τις δικές του αξίες και φιλοδοξίες. Έτσι, ο δρόμος προς το μέλλον γίνεται, όχι επιβεβλημένη διαδρομή, αλλά συνειδητή και ουσιαστική επιλογή.
Δημήτριος Στάικος, Επιστημονικός Διευθυντής EMPLOY EDU Σύμβουλοι Εκπαίδευσης και Σταδιοδρομίας Λάρισας
