Ονειρεύεσαι καριέρα στην SpaceX;

Δορυφόροι που παρακολουθούν τις πλημμύρες, drones που χαρτογραφούν ανέγγιχτα εδάφη, συστήματα ραντάρ που προστατεύουν σύνορα: ο κλάδος της αεροδιαστημικής δεν είναι πια η αποκλειστική επικράτεια λίγων υπερδυνάμεων. Στην Ελλάδα η αγορά αυτή αναπτύσσεται με ορατή ταχύτητα, και μαζί της αυξάνεται η ζήτηση για εξειδικευμένα στελέχη. Αν κοιτάς προς τα αστέρια και ψάχνεις την ακαδημαϊκή διαδρομή που θα σε φέρει εκεί, το ελληνικό τριτοβάθμιο εκπαιδευτικό σύστημα έχει -επιτέλους- κάτι συγκεκριμένο να σου προτείνει.

Το νέο τμήμα που «μιλά» απευθείας στη βιομηχανία

Το Τμήμα Αεροδιαστημικής Επιστήμης & Τεχνολογίας του ΕΚΠΑ είναι το νεότερο στο είδος του στη χώρα, καθώς ξεκίνησε στο Συγκρότημα Ευρίπου στα Ψαχνά Ευβοίας το 2019-2020 και συνεχίζει τη λειτουργία του στις εγκαταστάσεις του ΕΚΠΑ. Δεν πρόκειται για ένα ακόμα τμήμα μηχανικής με αεροδιαστημική επίγευση· η αεροδιαστημική είναι ο ορισμός του προγράμματος. Στα πρώτα δύο χρόνια χτίζεται ένα ευρύ επιστημονικό υπόβαθρο γύρω από πέντε πυλώνες: Αεροδιαστημική, Φυσική, Μαθηματικά, Πληροφορική και Μηχανική Υπολογιστών. Στο τρίτο έτος η εξειδίκευση εντείνεται, ενώ στο τέταρτο και πέμπτο οι φοιτητές επιλέγουν μεταξύ δύο κατευθύνσεων: αφενός δορυφορικής τηλεπισκόπησης, πλοήγησης και τηλεπικοινωνιών, αφετέρου σχεδιασμού δορυφόρων, οργάνων και δορυφορικών υποσυστημάτων.

Τα μαθήματα έχουν πρακτική βαρύτητα: Σήματα και Συστήματα, Σχεδίαση Αεροδιαστημικών Ψηφιακών Συστημάτων, Συστήματα Ραντάρ, Μηχανική Διαστημικών Πτήσεων, Αρχιτεκτονική Υπολογιστών, Διάστημα και Κυβερνοασφάλεια. Ένας κατάλογος που θυμίζει περισσότερο αναλυτικό πρόγραμμα αμερικανικού πολυτεχνείου παρά ελληνικής σχολής. Παράλληλα, το τμήμα συμμετέχει σε έξι ενεργές διαστημικές αποστολές της ESA, έχει εξοπλιστεί με εξομοιωτές δορυφόρων και εξειδικευμένα λογισμικά (STK, ESATAN, CAD, 3D printing), ενώ η αναγκαία εργαστηριακή υποδομή έχει χρηματοδοτηθεί με πάνω από 500.000 ευρώ από το Πρόγραμμα Δημόσιων Επενδύσεων και τον Ειδικό Λογαριασμό Κονδυλίων Έρευνας του ΕΚΠΑ.

Οι επαγγελματικές προοπτικές κινούνται σε δύο άξονες. Στον ιδιωτικό τομέα: δορυφορικές επικοινωνίες, ψηφιακή επεξεργασία σήματος και εικόνας, αρχιτεκτονική ψηφιακών συστημάτων, δορυφορική πλοήγηση. Στο δημόσιο: εφαρμογές ασφάλειας μεταφορών, παρακολούθηση περιβάλλοντος και κλιματικής αλλαγής, γεωργία ακριβείας, πρόληψη εκτάκτων αναγκών. Οι απόφοιτοι αναμένεται επίσης να στελεχώσουν θέσεις στην Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ) και σε εταιρείες συντήρησης αεροσκαφών. Για τους υποψήφιους από ΕΠΑΛ, το τμήμα είναι προσβάσιμο μέσα από τους τομείς Μηχανολογίας, Ναυτιλιακών Επαγγελμάτων, Ηλεκτρολογίας και Πληροφορικής.

Ο «κλασικός» δρόμος: Μηχανολόγοι & Αεροναυπηγοί Μηχανικοί Πατρών

Για δεκαετίες, όποιος ήθελε να ασχοληθεί επαγγελματικά με την αεροναυπηγική στην Ελλάδα έπαιρνε έναν μόνο δρόμο: το Τμήμα Μηχανολόγων & Αεροναυπηγών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών, ιδρυμένο το 1967. Το τμήμα αυτό είναι σήμερα το μοναδικό στη χώρα που προσφέρει ολοκληρωμένο πρόγραμμα Αεροναυπηγικής στη δημόσια τριτοβάθμια εκπαίδευση, απονέμοντας ενιαίο αδιάσπαστο τίτλο μεταπτυχιακού επιπέδου (integrated master) στην ειδικότητα Μηχανολόγου και Αεροναυπηγού Μηχανικού, επιπέδου 7 του Εθνικού και Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων.

Το πρόγραμμα οργανώνεται γύρω από τέσσερις τομείς: Κατασκευαστικό, Ενέργειας-Αεροναυτικής-Περιβάλλοντος, Εφαρμοσμένης Μηχανικής-Τεχνολογίας Υλικών-Εμβιομηχανικής, και Διοίκησης & Οργάνωσης. Από το έβδομο εξάμηνο η εξειδίκευση χωρίζεται σε δύο κατευθύνσεις: Μηχανολόγου Μηχανικού και Αεροναυπηγού Μηχανικού. Τα προσφερόμενα μαθήματα καλύπτουν Ρευστομηχανική, Θερμοκινητήρες, Ρομποτική, Διαστημικές Τεχνολογίες, Ηλεκτροτεχνία & Ηλεκτρικές Μηχανές, Ανάλυση Αεροπορικών Κατασκευών, Βασικό Σχεδιασμό Αεροχημάτων, Προωθητικά Συστήματα και Στρατηγική Διοίκηση της Παραγωγής.

Επαγγελματικά, ο απόφοιτος αποκτά δικαιώματα τόσο ως μηχανολόγος μηχανικός όσο και ως αεροναυπηγός: εκπόνηση μελετών μηχανικών κινητήρων παντός τύπου, αεροδιαστημικές και αεροναυπηγικές μελέτες, μελέτες συστημάτων αεροσκαφών, μη επανδρωμένων αεροχημάτων (UAV), εγκαταστάσεων αεροπορικής βιομηχανίας και κινητήρων πτήσης — ένα πλαίσιο επαγγελματικών δικαιωμάτων που παραμένει ένα από τα πλατύτερα στην ελληνική μηχανική. Η σύγχρονη εργαστηριακή υποδομή του τμήματος περιλαμβάνει Υπολογιστικό Κέντρο, λογισμικό εικονικής πραγματικότητας, Μηχανουργείο εξοπλισμένο με μηχανές υψηλής τεχνολογίας (laser, ηλεκτροδιάβρωση, γρήγορη προτυποποίηση) και εξοπλισμό δοκιμής υλικών.

Ο «έξυπνος» πλάγιος δρόμος: Ηλεκτρολόγοι Μηχανικοί & Μηχανικοί Υπολογιστών

Μια λιγότερο προφανής αλλά εξαιρετικά αξιόπιστη διαδρομή προς την αεροδιαστημική βιομηχανία περνά από τα Τμήματα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ). Ο κλάδος αυτός είναι από τους πιο δυσκολότερους και ταυτόχρονα πολυζήτητους στην ελληνική αγορά εργασίας, επειδή συνθέτει ένα πρόγραμμα σπουδών που βρίσκεται σε επαφή με τεχνολογίες αιχμής: ψηφιακά κυκλώματα και συστήματα, τηλεπικοινωνίες, ηλεκτρονική ισχύος, τεχνητή νοημοσύνη, ασφάλεια δικτύων.

Δεν είναι τυχαίο ότι τα τμήματα ΗΜΜΥ, ανεξάρτητα από ίδρυμα, εμφανίζουν στη "Διαφοροποιημένη Σταδιοδρομία" τους πεδία όπως FinTech, EnergyTech, AR-VR Technology, Data Science, Quantum Computing που διασταυρώνονται διαρκώς με την αεροδιαστημική. Ειδικά για όσους ενδιαφέρονται για δορυφορικά συστήματα, επεξεργασία σήματος, κυβερνοασφάλεια αεροδιαστημικών υποδομών ή αυτόνομα αεροχήματα, το υπόβαθρο των ΗΜΜΥ λειτουργεί συχνά ως το ιδανικό εισιτήριο σε ευρωπαϊκές εταιρείες όπως η Airbus ή οι Frontex/Europol που αξιοποιούν τηλεπισκόπηση και drone-based surveillance.

Οι βάσεις εισαγωγής κυμαίνονται σε αρκετά υψηλά επίπεδα, με το ΕΜΠ να αποτελεί παραδοσιακά το σημείο αναφοράς, ενώ τα τμήματα περιφέρειας προσφέρουν ρεαλιστικό εναλλακτικό πλαίσιο χωρίς αξιοσημείωτες ποιοτικές διαφορές στο βασικό πρόγραμμα σπουδών.

Ο «πλατύς» δρόμος: Μηχανολόγοι Μηχανικοί

Αν ο κλάδος ΗΜΜΥ είναι ο «ψηφιακός» δρόμος προς τα αστέρια, ο κλάδος των Μηχανολόγων Μηχανικών είναι ο «θερμοδυναμικός» με την ουσιαστική σημασία του όρου. Τα Τμήματα Μηχανολόγων Μηχανικών εκπαιδεύουν μηχανικούς ικανούς να αναλάβουν αρμοδιότητες σε ένα εντυπωσιακά ευρύ φάσμα: από την ενεργειακή τεχνική και τους στρόβιλους έως τη ρευστομηχανική, τους αεριοστρόβιλους, τους ατμοστρόβιλους, τις Μονάδες Συνδυασμένων Κύκλων και τον αεροδυναμικό σχεδιασμό αεροχημάτων, ο οποίος είναι κρίσιμος για τον αεροδιαστημικό τομέα.

Σήμερα ο σχεδιασμός μη επανδρωμένων αεροχημάτων (drones, UAVs) αποτελεί ένα αναδυόμενο πεδίο ευκαιρίας για Μηχανολόγους. Ο απόφοιτος του τμήματος έχει καθοριστική συνδρομή στη σχεδίαση και κατασκευή τους, εξασφαλίζοντας άριστη πτητική ικανότητα, επαρκή αντοχή της κατασκευής, ικανότητα μεταφοράς ωφέλιμου φορτίου και έλεγχο της πτήσης. Παράλληλα, τα νέα πεδία τεχνολογικής καινοτομίας που δημιουργούν ευκαιρίες για αποφοίτους Μηχανολόγων περιλαμβάνουν αεροδιαστημικές εφαρμογές (συστήματα πτήσης, δορυφορικές κατασκευές), μηχανική βιώσιμης ενέργειας, τεχνολογία υλικών και σύνθετες κατασκευές ελαφρού τύπου, βιομηχανικό αυτοματισμό και ρομποτική. Όλα αυτά τα πεδία προσφέρουν δυνατότητες απασχόλησης σε κορυφαίες εταιρείες της παγκόσμιας βιομηχανίας.

Ποιος δρόμος σου ταιριάζει;

Η απάντηση δεν είναι ίδια για όλους, και αυτό ακριβώς είναι το νόημα του επαγγελματικού προσανατολισμού. Αν η αεροδιαστημική σε ελκύει ως κεντρικό αντικείμενο σπουδών (δορυφόροι, αποστολές, αεροδυναμική σε πρώτο πρόσωπο) το τμήμα του ΕΚΠΑ στα Ψαχνά είναι η επιλογή που το προσφέρει αυτό εξ αρχής στη χώρα. Αν η τεχνολογία ψηφιακών συστημάτων, τηλεπικοινωνιών και αεροδιαστημικής πληροφορικής σε ενθουσιάζει, τα τμήματα ΗΜΜΥ ανοίγουν πόρτες σε κλάδους που η αγορά εργασίας αδυνατεί να καλύψει. Αν η βαθιά μηχανολογική κατανόηση κινητήρων, υλικών, αεροδυναμικής και δομών είναι το ζητούμενο, η Πάτρα με τον αδιάσπαστο τίτλο Μηχανολόγου-Αεροναυπηγού παραμένει αξεπέραστη επιλογή, ενώ τα Τμήματα Μηχανολόγων Μηχανικών διατηρούν το πλεονέκτημα της ευρύτατης εφαρμογής.

Ένα πράγμα είναι κοινό και στις τέσσερις διαδρομές: απαιτούν ισχυρό υπόβαθρο στα μαθηματικά, τη φυσική και τον υπολογιστικό σχεδιασμό. Αν αυτά σε βρίσκουν ήδη στο στοιχείο σου, ο δρόμος προς τα αστέρια είναι πιο κοντά από όσο νομίζεις.

Σκαρλάτος Κωνσταντίνος, Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού | EMPLOY EDU Σύμβουλοι Εκπαίδευσης και Σταδιοδρομία